VPN (ویپیان، مخفف Virtual Private Network یعنی شبکه خصوصی مجازی) برنامهای است که ترافیک دستگاه شما را رمزگذاری میکند و از راه یک سرور دیگر به اینترنت میفرستد. در ایران به آن فیلترشکن هم میگویند، چون اپراتور محتوای این ترافیک و مقصد واقعی آن را نمیبیند.
| چه کسی چه میبیند | بدون VPN | با VPN |
|---|---|---|
| اپراتور اینترنت | نام سایتهایی که باز میکنید | فقط اینکه به یک سرور وصل هستید، و حجم ترافیک |
| سایتها | IP شما | IP سرور VPN |
| ارائهدهنده VPN | هیچ | IP شما، و بسته به سیاستش مقصدها |
| افراد روی همان وایفای | نام سایتها | فقط ترافیک رمزگذاریشده |
بدون VPN چه اتفاقی میافتد
وقتی سایتی را باز میکنید، گوشی اول از DNS میپرسد نشانی IP آن چیست و بعد مستقیم به همان نشانی وصل میشود. اپراتور هر دو را میبیند: پرسش DNS اغلب رمزگذاری نشده است و در اتصال HTTPS هم نام سایت در ابتدای اتصال آشکار فرستاده میشود. HTTPS محتوای صفحه و رمزهای شما را پنهان میکند، ولی نه اینکه به کدام سایت رفتهاید.
VPN چه چیزی را عوض میکند
برنامه VPN میان دستگاه شما و سرور VPN یک تونل رمزگذاریشده میسازد. همه ترافیک، از جمله پرسشهای DNS اگر درست تنظیم شده باشد، اول به این سرور میرود و سرور آن را از طرف شما به مقصد میفرستد. نتیجه:
- اپراتور به جای فهرست سایتها، فقط اتصال به سرور VPN را میبیند.
- سایتها IP سرور را میبینند، نه IP شما.
- روی وایفای عمومی، گرداننده شبکه و کاربران دیگر ترافیک شما را نمیخوانند.
در عوض، ارائهدهنده VPN جای اپراتور را در دیدن ترافیک میگیرد. برای همین انتخاب ارائهدهنده مهمتر از خود برنامه است.
VPN، پروکسی، برنامه کانفیگ و DNS تحریمشکن
در ایران چند ابزار با اسم کلی «فیلترشکن» شناخته میشوند، ولی کارشان یکی نیست:
| ابزار | چه میکند | همه برنامهها را پوشش میدهد؟ |
|---|---|---|
| برنامه VPN | تونل رمزگذاریشده برای کل دستگاه | بله |
| پروکسی، مثل پروکسی تلگرام | فقط برنامهای که برایش تنظیم شده | نه |
| برنامههای کانفیگ مثل v2rayNG | پروتکلهایی مثل VLESS در حالت VPN یا پروکسی | بسته به حالت |
| DNS تحریمشکن | فقط پاسخ نام دامنهها را عوض میکند | نه، و چیزی را رمزگذاری نمیکند |
جزئیات هر کدام: پروکسی تلگرام چیست، کانفیگ v2ray چیست و DNS چیست.
انواع VPN و پروتکلها
«پروتکل» یعنی زبانی که برنامه و سرور با آن تونل را میسازند. رایجترینها:
- WireGuard و OpenVPN: پروتکلهای کلاسیک VPN. WireGuard سریع و ساده است و روی UDP کار میکند.
- IKEv2 و IPsec: در خود ویندوز، اندروید و آیفون ساخته شدهاند و برای شبکههای شرکتی رایجاند.
- VLESS، VMess، Trojan و Shadowsocks: پروتکلهایی که کانفیگهای v2ray با آنها کار میکنند. فرقشان در VLESS چیست آمده است.
بعضی شبکهها ترافیک UDP را نمیگذرانند و پروتکلهای UDP در آنها وصل نمیشوند. این را با تست مسدود بودن UDP میتوانید ببینید.
VPN از چه چیزی محافظت نمیکند
- فیشینگ. اگر رمز را در صفحه جعلی وارد کنید، VPN آن را نجات نمیدهد.
- حسابها و کوکیها. وقتی وارد گوگل یا اینستاگرام میشوید، آنها شما را از روی حساب میشناسند، نه IP.
- اثر انگشت مرورگر. ترکیب صفحهنمایش، فونتها و تنظیمات مرورگر شما را قابل تشخیص میکند. آن را در بررسی حریم خصوصی مرورگر ببینید.
- بدافزار روی خود گوشی یا کامپیوتر.
- خود ارائهدهنده VPN. اگر به او اعتماد ندارید، VPN فقط دیدن ترافیک را از یک طرف به طرف دیگر منتقل کرده است. خطر برنامههای ناشناس را در آیا فیلترشکن رایگان امن است نوشتهایم.
کی VPN به کار میآید
- روی وایفای عمومی کافه، فرودگاه یا هتل.
- وقتی نمیخواهید اپراتور فهرست سایتهایتان را ببیند.
- برای سرویسهایی که بر اساس کشور محدودیت دارند، مثل سایتهایی که به خاطر تحریم به IP ایران خطای ۴۰۳ میدهند.
- برای دسترسی به شبکه داخلی شرکت از بیرون.
درباره قانون
مصوبه شورای عالی فضای مجازی که در فوریه ۲۰۲۴ (بهمن ۱۴۰۲) منتشر شد، استفاده از ابزارهای عبور از فیلترینگ را بدون مجوز قانونی ممنوع میکند. به گزارش فیلترواچ، این مصوبه برای کاربران مجازات کیفری تعیین نکرده است. این متن مشاوره حقوقی نیست.
VPN واقعاً کار میکند؟ چطور چک کنیم
بعد از اتصال، بررسی VPN را باز کنید. IP و اپراتوری که نمایش داده میشود باید مال سرور باشد، نه اپراتور شما. تست نشت WebRTC و تست نشت IPv6 نشان میدهند نشانی واقعی از مسیری بیرون از تونل لو نمیرود. اگر وصل نمیشود، چرا فیلترشکن وصل نمیشود را ببینید.
404 VPN چطور کار میکند
404 VPN تونل را با پروتکل VLESS روی WebSocket با TLS میسازد. طرح رایگان روزانه ۲ گیگابایت بدون کارت بانکی میدهد، برنامه برای اندروید و macOS دارد و برنامه اندروید Kill Switch دارد تا اگر تونل قطع شد، ترافیک بیرون از آن فرستاده نشود. اینکه درباره کاربران چه میدانیم و چه چیزی را نگه میداریم در درباره ما آمده است. قول نمیدهیم در هر شبکهای وصل شویم. شروع از صفحه اصلی.