اینترنت ملی، که نام رسمیاش شبکه ملی اطلاعات است، بخشی از زیرساخت اینترنت ایران است که سایتها و خدمات داخلی روی آن میزبانی میشوند و میتواند جدا از اینترنت جهانی کار کند. برای همین وقتی دسترسی بینالمللی قطع میشود، گاهی بانکها و پیامرسانهای داخلی باز میمانند ولی هیچ فیلترشکنی وصل نمیشود.
| ویژگی | اینترنت ملی | اینترنت بینالملل |
|---|---|---|
| چه چیزی روی آن است | سایتها و برنامههای داخلی، بانکها، پیامرسانهای داخلی | بقیه اینترنت جهان |
| در قطعی آبان ۱۳۹۸ | بیشتر خدمات داخلی کار میکردند | قطع |
| در قطعی دی ۱۴۰۴ | حتی داخل ایران هم قطع شد | قطع |
| فیلترشکن | لازم نیست و کمکی هم نمیکند | فقط وقتی مسیر به خارج باز باشد |
از کجا آمد
- ۱۳۸۴ (۲۰۰۵): طرح شبکهای داخلی و جدا از اینترنت جهانی مطرح شد.
- ۱۳۹۲ (۲۰۱۳): ساخت آن آغاز شد.
- شهریور ۱۳۹۵ (اوت ۲۰۱۶): فاز اول رسماً راهاندازی شد.
- آبان ۱۳۹۸ (نوامبر ۲۰۱۹): در جریان اعتراضات، دسترسی به اینترنت بینالملل از ۲۴ آبان چند روز تقریباً به طور کامل قطع شد و برگشتنش تا حدود ۶ آذر طول کشید، در حالی که بسیاری از خدمات داخلی کار میکردند.
قطعیهای اخیر
خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵). در جریان جنگ، دسترسی به اینترنت بینالملل برای چند روز تقریباً به طور کامل قطع شد. پژوهشگران در مقالهای که در arXiv منتشر شده، شکل فنی این قطعی را بررسی کردهاند.
دی ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ (ژانویه تا مه ۲۰۲۶). در ۸ ژانویه ۲۰۲۶، در جریان اعتراضات، اینترنت قطع شد. به نوشته ویکیپدیا، این بار شبکه ملی اطلاعات هم حتی داخل ایران به طور کامل قطع شد. از ۲۸ ژانویه محدودیت کمی کاهش یافت، ولی بیشتر کاربران فقط به سایتهای تأییدشده در یک فهرست سفید دسترسی داشتند. ویکیپدیا این قطعی را طولانیترین قطعی سراسری اینترنت میداند که در هر کشوری ثبت شده است. در ۲۶ مه ۲۰۲۶ اینترنت به طور جزئی برگشت، ولی کند و همراه با محدودیت.
در همین دوره CNN از دسترسی ویژهای به نام «اینترنت پرو» گزارش داد: گروهی از کاربران از طریق سیمکارتهایی که به آنها «سیمکارت سفید» میگویند، در سطح اپراتور به فهرست سفید اضافه میشدند. Rest of World این وضعیت را ساخته شدن اینترنتی دولایه توصیف کرده است.
چرا فیلترشکن در قطعی کار نمیکند
فیلترشکن اینترنت نمیسازد؛ فقط ترافیک شما را از مسیری رمزگذاریشده تا سروری در خارج از کشور میبرد. اگر دروازههای بینالمللی بسته باشند، مسیری تا آن سرور وجود ندارد، و این ربطی به قوی یا ضعیف بودن پروتکل ندارد. در حالت فهرست سفید هم فقط مقصدهای تأییدشده در دسترساند و سرورهای VPN جزو آنها نیستند. هر برنامهای که در چنین شرایطی وعده «اتصال تضمینی» میدهد، واقعیت را نمیگوید.
حالتهای میانی هم هست: وقتی اینترنت بینالملل کند یا تا حدی باز است، بعضی کانفیگها زودتر از بقیه از کار میافتند. برای اینکه ببینید مشکل از دستگاه شماست یا از شبکه، چرا فیلترشکن وصل نمیشود را بخوانید.
پیش از قطعی بعدی چه آماده کنیم
- کدهای پشتیبان حسابها. در قطعی، پیامک و ایمیل تأیید ممکن است نرسد. کدهای پشتیبان تأیید دومرحلهای جیمیل و اینستاگرام را از قبل جایی امن ذخیره کنید و برای تلگرام ایمیل بازیابی تنظیم کنید. روش اینستاگرام در اینستاگرام هک شده چه کار کنیم.
- فایل نصب برنامهها. APK برنامههایی مثل v2rayNG را از منبع اصلی دانلود و نگه دارید؛ در قطعی به GitHub هم دسترسی ندارید.
- راه تماس جایگزین. شماره تلفن افراد مهم را خارج از پیامرسانهای خارجی داشته باشید.
- نسخه آفلاین. نقشه آفلاین و فایلهایی را که در کار روزمره از سرویسهای خارجی میگیرید، روی دستگاه نگه دارید.
- ابزار سنجش. وقتی اینترنت برگشت، بررسی شبکه نشان میدهد چه چیزی عبور میکند و صفحه قطعی سرویسها نشان میدهد سرویسی که باز نمیشود خودش از کار افتاده یا نه. برنامه OONI Probe داده مستقل درباره فیلترینگ ثبت میکند، و خود OONI پیش از نصب درباره خطرهای اجرای آن هشدار میدهد.
وضعیت قانونی فیلترشکن
مصوبه شورای عالی فضای مجازی که در فوریه ۲۰۲۴ (بهمن ۱۴۰۲) منتشر شد، استفاده از ابزارهای عبور از فیلترینگ را بدون مجوز قانونی ممنوع میکند. به گزارش فیلترواچ، این مصوبه برای کاربران مجازات کیفری تعیین نکرده است. این متن مشاوره حقوقی نیست.
404 VPN در قطعی
404 VPN هم مثل هر VPN دیگری در قطعی اینترنت بینالملل وصل نمیشود، و سروری داخل ایران نداریم. وقتی مسیر به خارج باز است، برنامه ما برای اندروید و macOS اتصال را با VLESS رمزگذاری میکند و طرح رایگان روزانه ۲ گیگابایت بدون کارت بانکی دارد. قول نمیدهیم در هر شبکهای وصل شویم. شروع از صفحه اصلی.